Inkomstenbelasting in Nederland
De inkomstenbelasting in Nederland is progressief: je betaalt een stijgend tarief naarmate het inkomen toeneemt, tot een hoogste marginale tarief van 49,5%. Sociale premies worden gewoonlijk apart geheven. Cijfers per 2026.
De Nederlandse inkomstenbelasting werkt met drie boxen, en bijna iedereen heeft vooral met box 1 te maken: inkomen uit werk en woning. Dat inkomen gaat door drie schijven, van 35,75% tot 49,50%. Er is geen belastingvrije som — het tarief begint bij de eerste euro — en de rol die elders een vrijgesteld bedrag speelt, vullen hier heffingskortingen: bedragen die van de berekende belasting af gaan, niet van je inkomen.
De schijven van box 1 in 2026
Tot en met € 38.883 betaal je 35,75%. Over het deel tussen € 38.883 en € 78.426 betaal je 37,56%, en over alles daarboven 49,50%. Die drie percentages gelden als je de AOW-leeftijd nog niet hebt bereikt. De Belastingdienst noemt ze zelf voorlopige percentages, dus het is een barème om op te rekenen en niet om op te zweren.
Het eerste tarief is geen zuivere belasting. Van die 35,75% is 8,10% inkomstenbelasting en 27,65% premie volksverzekeringen — AOW, Anw en Wlz bij elkaar. Dat verklaart waarom de sprong van schijf 1 naar schijf 2 maar 1,81 punt is terwijl de sprong naar schijf 3 bijna twaalf punten bedraagt: de premie zit alleen in de eerste schijf en stopt daarna.
Wie de AOW-leeftijd heeft bereikt, betaalt in de eerste schijf 17,85% in plaats van 35,75%. Niet omdat er een korting bij komt, maar omdat de AOW-premie van 17,90% wegvalt: je betaalt niet langer mee aan een uitkering die je zelf ontvangt.
Heffingskortingen in plaats van een belastingvrije som
Een belastingvrije som haalt een bedrag van je inkomen af, waardoor ze meer waard is naarmate je tarief hoger is. Een heffingskorting haalt een bedrag van je belasting af en is daarmee voor iedereen hetzelfde bedrag waard. Nederland heeft voor de tweede vorm gekozen, en dat is de reden dat dit veld in onze vergelijking leeg blijft: er is geen drempel die je kunt noemen.
De twee die bijna iedereen raken zijn de algemene heffingskorting en de arbeidskorting. Beide bouwen af naarmate je meer verdient, en die afbouw is wat het werkelijke marginale tarief op middeninkomens hoger maakt dan het schijventarief doet vermoeden. Een rekenvoorbeeld dat alleen de schijven gebruikt, geeft dus te veel netto.
Box 2 en box 3, en waarom box 3 anders is dan je verwacht
Box 2 gaat over inkomen uit een aanmerkelijk belang — kort gezegd: je hebt vijf procent of meer van een bv. Box 3 gaat over sparen en beleggen, en die box werkt niet zoals de andere twee: ze belast geen opbrengst die je werkelijk had, maar een forfaitair rendement over je vermogen op 1 januari.
Voor 2026 zijn die forfaits 1,28% op banktegoeden en contant geld, 6,00% op overige bezittingen en 2,70% op schulden. Over het zo berekende rendement betaal je 36%. Op overige bezittingen komt dat neer op ongeveer 2,16% van de waarde per jaar — of je dat jaar winst maakte of verlies. Het heffingsvrij vermogen is € 59.357, en € 118.714 met een fiscale partner.
Veelgestelde vragen
- Is het toptarief van 49,50% wat ik over mijn hele inkomen betaal?
- Nee. Het is een marginaal tarief: het geldt alleen voor de euro's boven € 78.426. Verdien je € 90.000, dan gaat 49,50% over ruim € 11.000 en de rest door de lagere schijven. Je gemiddelde druk ligt daardoor flink onder de 49,50% — en dat is precies waarom „in het hoogste tarief vallen” iets anders betekent dan „het hoogste tarief betalen”.
- Moet ik de 27,65% premie bij het belastingtarief optellen?
- Nee, dat is dubbel tellen. De premie volksverzekeringen zit al ín het tarief van de eerste schijf: 8,10% belasting plus 27,65% premie is samen die 35,75%. Je ziet op je loonstrook dan ook één post loonheffing en niet twee. De werknemersverzekeringen — WW en WIA — betaalt je werkgever bovenop je brutoloon, en die staan niet op jouw strook.
- Wanneer moet ik aangifte doen?
- De aangifte over een jaar kan vanaf 1 maart van het jaar erna en moet vóór 1 mei binnen zijn; uitstel vraag je aan vóór die datum. Doe je aangifte vóór 1 april, dan streeft de Belastingdienst naar bericht vóór 1 juli. Ook als je geen uitnodiging krijgt, kan aangifte doen lonen: aftrekposten als hypotheekrente, studiekosten of zorgkosten komen alleen terug als je ze opgeeft.
Belangrijk
Dit is een algemeen overzicht, geen belastingadvies. De inkomstenbelasting in Nederland is progressief en het exacte bedrag hangt af van je schijf, je aftrekposten, de regio en je persoonlijke situatie; sociale premies staan daar meestal los van. De cijfers zijn een referentie per 2026 en veranderen jaarlijks — bevestig ze altijd bij de officiële bron of bij een professional.